Splot krzyżowy
łac. - plexus sacralis
Splot krzyżowy utworzony jest przez gałęzie przednie nerwów rdzeniowych L4-Co, a jego nerwy zaopatrują większą część kończyny dolnej, narządy miednicy mniejszej oraz krocze i narządy płciowe zewnętrzne.
- L4, L5
- S1, S2, S3, S4, S5
- Co
1. Budowa
Splot krzyżowy utworzony jest przez gałęzie przednie nerwów rdzeniowych L4-Co, które tworzą korzenie splotu.
Splot ten ma kształt podobny do trójkąta, którego podstawa zwrócona jest w stronę powierzchni miednicznej kości krzyżowej, a wierzchołek w kierunku dolnej części otworu kulszowego większego.
Opuszczają one kanał kręgowy w następujący sposób:
Otworem międzykręgowym znajdującym się między kręgiem L4 a L5
Otworem międzykręgowym znajdującym się między kręgiem L5 a kością krzyżową (S1)
Otworami krzyżowymi miednicznymi kości krzyżowej
Przez tzw. piąty otwór krzyżowy miedniczny, czyli przestrzeń ograniczoną przez:
- więzadło krzyżowo-guziczne boczne
- wierzchołek kości krzyżowej
- kość guziczną
Przez rozwór krzyżowy, a następnie obejmuje od dołu róg guziczny i kierując się do przodu, ku miednicy mniejszej, przebija więzadło krzyżowo-kolcowe i m. guziczny.
1.1 Korzeń L4 a splot krzyżowy
Włókna korzenia L4 biorą udział w tworzeniu zarówno splotu lędźwiowego, jak i krzyżowego, a ich proporcje układają się następująco:
Górne włókna L4 (większa część) – współtworzą splot lędźwiowy (głównie nerw udowy i zasłonowy)
Dolne włókna L4 (mniejsza część) – współtworzą splot krzyżowy (głównie nerw kulszowy)
Dolne włókna korzenia L4 biegnąc ku dołowi, łączą się z włóknami korzenia L5, wytwarzając razem pień lędźwiowo-krzyżowy (truncus lumbosacralis), który zstępuje do miednicy mniejszej i przyłącza się do pozostałej części splotu krzyżowego.
Aby utrwalić zdobytą wiedzę, rozwiąż poniższy quiz!
Splot krzyżowy – Budowa
Twój najlepszy wynik: 0/11
2. Położenie
Splot krzyżowy praktycznie w całości położony jest w miednicy mniejszej, do przodu od części bocznej kości krzyżowej.
Wyjątek stanowią korzenie L4 i L5, które odchodzą od kręgosłupa na wysokości miednicy większej i dopiero jako pień lędźwiowo-krzyżowy, zstępują do miednicy mniejszej, gdzie dołączają do gałęzi przednich nerwów krzyżowych.
Tylna powierzchnia splotu z reguły przylega do przedniej powierzchni mięśnia gruszkowatego, natomiast jego przednia powierzchnia zwrócona jest w stronę jamy miednicy i przykryta tylną częścią powięzi miednicy, przylega do odgałęzień naczyń biodrowych wewnętrznych.
Bardziej przyśrodkowa część splotu sąsiaduje z otrzewną ścienną miednicy oraz boczną ścianą odbytnicy.
Powierzchnia przednia mięśnia gruszkowatego
Tylna część powięzi miednicy
Aby utrwalić zdobytą wiedzę, rozwiąż poniższy quiz!
Splot krzyżowy – Położenie
Twój najlepszy wynik: 0/5
3. Gałęzie
Gałęzie splotu krzyżowego możemy podzielić na dwie główne grupy:
Gałęzie krótkie (x3)
Gałęzie długie (x6)
4. Gałęzie krótkie
Splot krzyżowy oddaje 3 gałęzie krótkie. Należą do nich:
Gałąź do mięśnia gruszkowatego
Gałąź do m. zasłaniacza wewnętrznego i m. bliźniaczego górnego
Gałąź do m. czworobocznego uda i m. bliźniaczego dolnego
4.1 Gałąź do m. gruszkowatego
Gałąź do mięśnia gruszkowatego odchodzi od korzeni S1 oraz S2 i od razu wnika do przedniej powierzchni tego mięśnia.
Mięsień gruszkowaty
4.2 Gałąź do m. zasłaniacza wew. i m. bliźniaczego górnego
Gałąź do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego oraz mięśnia bliźniaczego górnego odchodzi od włókien z poziomów L5, S1 oraz S2. Jej przebieg jest następujący:
opuszcza miednicę przez dolną część otworu kulszowego większego, gdzie oddaje gałązkę do mięśnia bliźniaczego górnego,
następnie zawija się wokół kolca kulszowego i wraca przez otwór kulszowy mniejszy do miednicy, gdzie wnika do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego.
- Mięsień zasłaniacz wewnętrzny
- Mięsień bliźniaczy górny
4.3 Gałąź do m. czworobocznego uda i m. bliźniaczego dolnego
Gałąź do mięśnia czworobocznego uda oraz mięśnia bliźniaczego dolnego odchodzi od włókien z poziomów L4, L5 oraz S1. Jej przebieg jest następujący:
opuszcza miednicę przez otwór podgruszkowy,
biegnie wzdłuż kości kulszowej po torebce stawu biodrowego do przodu względem nerwu kulszowego, mięśnia bliźniaczego górnego oraz ściągna końcowego zasłaniacza wewnętrznego,
dalej oddaje gałązkę do mięśnia bliźniaczego dolnego, od której odchodzą również gałąź do stawu biodrowego oraz gałąź okostnowa, a następnie wnika do mięśnia czworobocznego uda.
- Mięsień czworoboczny uda
- Mięsień bliźniaczy dolny
Staw biodrowy
- Okostna guza kulszowego
- Okostna krętarza większego i mniejszego kości udowej
Aby utrwalić zdobytą wiedzę, rozwiąż poniższy quiz!
Splot krzyżowy – Gałęzie krótkie
Twój najlepszy wynik: 0/16
5. Gałęzie długie
Splot krzyżowy oddaje 6 gałęzi długich, które możemy podzielić na 3 grupy.
Grupa pierwsza:
Nerw pośladkowy górny
Nerw pośladkowy dolny
Nerw skórny tylny uda
Nerw kulszowy
Grupa druga:
Nerw sromowy
Grupa trzecia:
Nerw guziczny
Poznaj szczegóły dotyczące grupy pierwszej gałęzi długich splotu krzyżowego!
Nerw pośladkowy górny
Poznaj szczegóły dot. nerwu pośladkowego górnego!
Nerw pośladkowy dolny
Poznaj szczegóły dot. nerwu pośladkowego dolnego!
Nerw skórny tylny uda
Poznaj szczegóły dot. nerwu skórnego tylnego uda!
Nerw kulszowy
Poznaj szczegóły dot. nerwu kulszowego!
Nerw sromowy
Poznaj szczegóły dot. nerwu sromowego!
Nerw guziczny
Poznaj szczegóły dot. nerwu guzicznego!
Aby utrwalić zdobytą wiedzę, rozwiąż poniższe quizy!
Splot krzyżowy – Gałęzie długie
Splot krzyżowy – Gałęzie długie
Wybierz kategorie pytań, które chcesz zawrzeć w quizie
-
Gałęzie długie
Twój najlepszy wynik: 0/14
-
Nerw pośladkowy górny
Twój najlepszy wynik: 0/10
-
Nerw pośladkowy dolny
Twój najlepszy wynik: 0/10
-
Nerw skórny tylny uda
Twój najlepszy wynik: 0/13
-
Nerw kulszowy
Twój najlepszy wynik: 0/32
-
Nerw piszczelowy
Twój najlepszy wynik: 0/46
-
Nerw strzałkowy wspólny
Twój najlepszy wynik: 0/37
-
Nerw sromowy
Twój najlepszy wynik: 0/19
-
Nerw guziczny
Twój najlepszy wynik: 0/10
5.1 Przebieg gałęzi długich
Wszystkie gałęzie długie splotu krzyżowego (z wyjątkiem nerwu guzicznego) opuszczają miednicę przez otwór kulszowy większy.
- Nerw pośladkowy górny
- Nerw pośladkowy dolny
- Nerw skórny tylny uda
- Nerw kulszowy
- Nerw sromowy
Nerw guziczny
Należy jednak pamiętać, że otwór kulszowy większy podzielony jest przez mięsień gruszkowaty na otwór nadgruszkowy (foramen suprapiriforme) i otwór podgruszkowy (foramen inrapiriforme), zatem każda z pozostałych 5 gałęzi musi opuścić miednicę jednym z tych dwóch otworów. Zachodzi to w następujący sposób:
Nerw pośladkowy górny
- Nerw pośladkowy dolny
- Nerw skórny tylny uda
- Nerw kulszowy
- Nerw sromowy
Aby utrwalić zdobytą wiedzę, rozwiąż poniższy quiz!
Splot krzyżowy – Przebieg gałęzi długich
Twój najlepszy wynik: 0/6
6. Rozwiąż quizy!
Utrwal zdobytą wiedzę, rozwiązując quiz podsumowujący cały temat “Splot krzyżowy”.
Splot krzyżowy – Podsumowanie
Splot krzyżowy – Podsumowanie
Wybierz kategorie pytań, które chcesz zawrzeć w quizie
-
Budowa
Twój najlepszy wynik: 0/11
-
Położenie
Twój najlepszy wynik: 0/5
-
Gałęzie krótkie
Twój najlepszy wynik: 0/16
-
Gałęzie długie
Twój najlepszy wynik: 0/14
-
Nerw pośladkowy górny
Twój najlepszy wynik: 0/10
-
Nerw pośladkowy dolny
Twój najlepszy wynik: 0/10
-
Nerw skórny tylny uda
Twój najlepszy wynik: 0/13
-
Nerw kulszowy
Twój najlepszy wynik: 0/32
-
Nerw piszczelowy
Twój najlepszy wynik: 0/46
-
Nerw strzałkowy wspólny
Twój najlepszy wynik: 0/37
-
Nerw sromowy
Twój najlepszy wynik: 0/19
-
Nerw guziczny
Twój najlepszy wynik: 0/10
-
Przebieg gałęzi długich
Twój najlepszy wynik: 0/6
Opracowano na podstawie
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom V, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.