Nerw sromowy
łac. - nervus pudendus
Nerw sromowy to nerw mieszany należący do gałęzi długich splotu krzyżowego. Na tle innych nerwów splotu krzyżowego wyróżnia się tym, że oprócz włókien rdzeniowych i współczulnych, zawiera również włókna przywspółczulne przeznaczone dla trzew miednicy i narządów płciowych.
Ze względu na obecność włókien układu autonomicznego, nerw sromowy i jego gałęzie różnią się od innych nerwów rdzeniowych tym, że są bardziej miękkie, a ich zabarwienie jest ciemniejsze (szaroróżowe).
Splot krzyżowy
Gałęzie długie
S2-S4
Nerw mieszany
1. Pochodzenie
Nerw sromowy utworzony jest przez korzenie S2-S4.
- S2
- S3
- S4
2. Przebieg
Nerw sromowy po odejściu od korzeni S2-S4, kieruje się bocznie oraz ku dołowi i opuszcza miednicę między dolnym brzegiem mięśnia gruszkowatego a mięśniem guzicznym, a następnie przez przyśrodkową część otworu podgruszkowego (foramen infrapiriforme). Dalej owija się on dookoła tylnego obwodu kolca kulszowego i powraca do miednicy przez otwór kulszowy mniejszy, dostając się do dołu kuszowo-odbytniczego. Następnie biegnie w kanale sromowym, w którym rozdziela się na dwie gałęzie końcowe (nerwy kroczowe i nerw grzbietowy prącia/łechtaczki).
3. Gałęzie nerwu
Nerw sromowy na swym przebiegu oddaje następujące gałęzie:
Gałęzie mięśniowe
Nerwy trzewne miedniczne
Nerw przeszywający więzadło krzyżowo-guzowe
Nerwy odbytnicze dolne
Nerwy kroczowe (gałąź końcowa)
Nerw grzbietowy prącia lub łechtaczki (gałąź końcowa)
(na slajderze uwzględniliśmy tylko gałęzie końcowe)
3.1 Gałęzie mięśniowe
łac. - rami musculares
Gałęzie mięśniowe biegną do mięśnia dźwigacza odbytu i mięśnia guzicznego.
- Mięsień dźwigacz odbytu
- Mięsień guziczny
3.2 Nerwy trzewne miedniczne
łac. - nervi splanchnici pelvini
Nerwy trzewne miedniczne prowadzą współczulne włókna przedzwojowe do splotu miednicznego.
3.3 Nerw przeszywający więzadło krzyżowo-guzowe
łac. - nervus perforans ligamentum sacrotuberosum
Nerw przeszywający więzadło krzyżowo-guzowe odchodzi od nerwu sromowego w okolicy kolca kulszowego i przebija dolny brzeg więzadła krzyżowo-guzowego, a następnie zawija się wokół dolnego brzegu mięśnia pośladkowego wielkiego i zaopatruje skórę dolnej części pośladka.
Skórę dolnej części pośladka
3.4 Nerwy odbytnicze dolne
łac. - nervi rectales inferiores
Nerwy odbytnicze dolne odchodzą od nerwu sromowego w tylnej części kanału sromowego, dalej przebijają powięź zasłonową, biegną przez dół kulszowo-odbytniczy i finalnie zaopatrują mięsień zwieracz zewnętrzny odbytu, skórę odbytu oraz część kanału odbytniczego poniżej zastawek odbytniczych.
- Mięsień zwieracz zewnętrzny odbytu
- Skórę odbytu
- Część kanału odbytniczego poniżej zastawek odbytniczych
3.5 Nerwy kroczowe
łac. - nervi perineales
Nerwy kroczowe stanowią silniejszą gałąź końcową nerwu sromowego. Biegną one do przodu w towarzystwie naczyń kroczowych i oddają następujące gałęzie:
Nerwy mosznowe (lub wargowe) tylne – które zaopatrują skórę krocza, tylną powierzchnię moszny (lub warg sromowych) oraz błonę śluzową cewki moczowej u mężczyzn, a u kobiet ujście cewki moczowej i wejście do pochwy.
Gałęzie mięśniowe – które zaopatrują mięsień poprzeczny powierzchowny i głęboki krocza, m. opuszkowo-gąbczasty, m. kulszowo-jamisty oraz przednią część m. zwieracza zewnętrznego odbytu i dźwigacza odbytu.
- Skórę krocza
- Tylną powierzchnię moszny (lub warg sromowych)
- Błonę śluzową cewki moczowej u mężczyzn
- Ujście cewki moczowej i wejście do pochwy u kobiet
- Mięsień poprzeczny powierzchowny krocza
- Mięsień poprzeczny głęboki krocza
- Mięsień opuszkowo-gąbczasty
- Mięsień kulszowo-jamisty
- Mięsień zwieracz zew. odbytu (przednią część)
- Mięsień dźwigacz odbytu
3.6 Nerw grzbietowy prącia lub łechtaczki
łac. - nervus dorsalis penis resp. clitoridis
Nerw grzbietowy prącia (lub łechtaczki) jest słabszą gałęzią końcową nerwu sromowego. Biegnie on do przodu w trójkącie moczowo-płciowym w przedłużeniu kanału sromowego, a po wyjściu z miednicy między więzadłem poprzecznym krocza i więzadłem łonowym łukowatym kieruje się bocznie od więzadła wieszadłowego na grzbiet prącia (lub łechtaczki). Kończy się w skórze żołędzi prącia (łechtaczki). Nerw grzbietowy prącia (lub łechtaczki) na swym przebiegu oddaje następujące gałęzie:
Gałęzie mięśniowe – biegnące do mięśnia poprzecznego głębokiego krocza i do m. zwieracza zewnętrznego cewki moczowej
Gałęzie skórne – biegnące do skóry prącia (łechtaczki).
- Mięsień poprzeczny głęboki krocza
- Mięsień zwieracz zewnętrzny cewki moczowej
- Skórę prącia (łechtaczki)
4. Obszar unerwienia
Szczegółowe podsumowanie obszaru unerwianego przez nerw sromowy i wszystkie jego gałęzie znajdziesz w poniższej tabelce.
- Mięsień dźwigacz odbytu
- Mięsień guziczny
- Mięsień poprzeczny powierzchowny krocza
- Mięsień poprzeczny głęboki krocza
- Mięsień opuszkowo-gąbczasty
- Mięsień kulszowo-jamisty
- Mięsień zwieracz zew. odbytu (przednia część)
- Mięsień zwieracz zew. cewki moczowej
- Skórę dolnej części pośladka
- Skórę odbytu
- Skórę krocza
- Tylną powierzchnię moszny (lub warg sromowych)
- Skórę prącia (lub łechtaczki)
- Część kanału odbytniczego poniżej zastawek odbytniczych
- Błonę śluzową cewki moczowej u mężczyzn
- Ujście cewki moczowej i wejście do pochwy u kobiet
- Narządy i naczynia miednicy
- Narządy płciowe
5. Rozwiąż quizy!
Utrwal zdobytą wiedzę na temat nerwu sromowego, rozwiązując poniższy quiz!
Nerw sromowy – Podsumowanie
Twój najlepszy wynik: 0/19
Opracowano na podstawie
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom V, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.