Mięsień biodrowo-lędźwiowy
łac. – musculus iliopsoas
Mięsień biodrowo-lędźwiowy składa się z trzech mięśni:
mięśnia lędźwiowego większego (musculus psoas major),
mięśnia lędźwiowego mniejszego (musculus psoas minor),
mięśnia biodrowego (musculus iliacus).
Mięsień lędźwiowy większy to okrągławy, podłużny mięsień wchodzący w skład ściany tylnej jamy brzusznej. Rozciąga się od okolicy lędźwiowej do krętarza mniejszego kości udowej.
Mięsień lędźwiowy mniejszy to niestały, płaski i wydłużony mięsień. Rozciąga się od okolicy lędźwiowej do okolicy wyniosłości biodrowo-łonowej.
Mięsień biodrowy to mięsień kształtu trójkątnego, o grubości ok. 2 cm, który wyściela dół biodrowy.
Mięsień lędźwiowy większy: trzony kręgów Th12-L4 oraz sąsiadujące krążki międzykręgowe (warstwa powierzchowna), wyrostki żebrowe wszystkich kręgów lędźwiowych (warstwa głęboka)
Mięsień lędźwiowy mniejszy: trzony kręgów Th12 i L1
Mięsień biodrowy: dół biodrowy kości biodrowej
Mięsień lędźwiowy większy i biodrowy: krętarz mniejszy kości udowej
Mięsień lędźwiowy mniejszy: powięź biodrowa, łuk biodrowo-łonowy, wyniosłość biodrowo-łonowa
Mięsień biodrowo-lędźwiowy: zgina, rotuje zewnętrznie i przywodzi w stawie biodrowym lub przy ustabilizowanej kości udowej zgina kręgosłup lędźwiowy bocznie (działanie jednostronne), zgina kręgosłup lędźwiowy w przód (działanie obustronne przy ustabilizowanej kości udowej)
Mięsień lędźwiowy mniejszy: napina powięź biodrową i łuk biodrowo-łonowy, powiększając rozstęp mięśni, zabezpieczając przed uciskiem nerw udowy, który przez niego przechodzi.
Nerw udowy (L1-L4) i gałęzie splotu lędźwiowego
Tętnice lędźwiowe, tętnica biodrowo-lędźwiowa, tętnica okalająca biodro głęboka
1. Przyczepy
Przyczep początkowy
Mięsień lędźwiowy większy rozpoczyna się dwiema warstwami, pomiędzy którymi przechodzi część splotu lędźwiowego.
Warstwa powierzchowna: powierzchnie boczne trzonów kręgów Th12-L4 oraz sąsiadujące krążki międzykręgowe.
Warstwa głęboka: wyrostki żebrowe L1-L5.
Mięsień lędźwiowy mniejszy rozpoczyna się na trzonach kręgów Th12 i L1.
Mięsień biodrowy: wypełnia dół biodrowy od grzebienia biodrowego aż po oba kolce biodrowe przednie, sięgając z tyłu do kresy granicznej. Otrzymuje on dodatkowe pasma wzmacniające od kolca biodrowego przedniego górnego, dolnego i od torebki stawu biodrowego.
Przyczep końcowy
Mięsień lędźwiowy większy i biodrowy: mają wspólny przyczep na krętarzu mniejszym kości udowej.
Mięsień lędźwiowy mniejszy: kończy się na powięzi biodrowej, łuku biodrowo-łonowym i wyniosłości biodrowo-łonowej.
Poniżej znajdziesz slajder szczegółowo podsumowujący przyczepy!
2. Funkcja
Mięsień biodrowo-lędźwiowy przy ustabilizowanej miednicy i kręgosłupie, zgina, rotuje zewnętrznie i przywodzi w stawie biodrowym. Kiedy kość udowa jest punktem stałym, mięsień zgina kręgosłup lędźwiowy bocznie (przy skurczu jednostronnym) lub w przód (przy skurczu obustronnym).
Mięsień lędźwiowy mniejszy (przez niektórych autorów niezaliczany do mięśnia biodrowo-lędźwiowego) nie wpływa na ruch w stawie biodrowym, ponieważ nie przyczepia się do kości udowej jak dwa pozostałe. Jego funkcją jest napinanie powięzi biodrowej i łuku biodrowo-łonowego, co przekłada się na zwiększenie rozstępu mięśni i zabezpieczenie nerwu udowego przed uciskiem.
Zgina, rotuje zewnętrznie i przywodzi w stawie biodrowym.
Skurcz jednostronny: zgina kręgosłup lędźwiowy w bok
Skurcz obustronny: zgina kręgosłup lędźwiowy do przodu pochylając tułów
Mięsień lędźwiowy mniejszy: napina powięź biodrową i łuk biodrowo-łonowy, powiększając rozstęp mięśni, zabezpieczając przed uciskiem nerw udowy, który przez niego przechodzi.
3. Unerwienie
Mięsień biodrowo-lędźwiowy unerwiony jest przez nerw udowy (L1-L4) i gałęzie splotu lędźwiowego.
Nerw udowy (L1-L4) i gałęzie splotu lędźwiowego
4. Unaczynienie
Mięsień biodrowo-lędźwiowy unaczyniony jest przez:
tętnice lędźwiowe,
tętnicę biodrowo-lędźwiową,
tętnicę okalającą biodro głęboką.
Tętnice lędźwiowe, tętnica biodrowo-lędźwiowa, tętnica okalająca biodro głęboka
5. Rozwiąż quiz
Aby utrwalić wiedzę dotyczącą mięśnia biodrowo-lędźwiowego, rozwiąż quiz znajdujący się poniżej!
Mięsień biodrowo-lędźwiowy – Podsumowanie
Twój najlepszy wynik: 0/13
Opracowano na podstawie
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom III, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom V, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.