Nerw pośrodkowy
łac. - nervus medianus
Nerw pośrodkowy to nerw mieszany należący do nerwów długich splotu ramiennego.
Splot ramienny
Nerwy długie
Pęczek boczny i przyśrodkowy, zawiera włókna C5-Th1
Nerw mieszany
1. Pochodzenie
Nerw pośrodkowy odchodzi od splotu ramiennego za pośrednictwem dwóch korzeni, których nazwy odpowiadają pęczkom splotu, z których się wywodzą.
Korzeń boczny (radix lateralis) – odchodzi od pęczka bocznego splotu ramiennego i zawiera włókna z korzeni C5-C7
Korzeń przyśrodkowy (radix medialis) – odchodzi od pęczka przyśrodkowego splotu ramiennego i zawiera włókna z korzeni C8-Th1
Odchodzi od pęczka bocznego splotu ramiennego
Zawiera włókna z korzeni C5-C7
Odchodzi od pęczka przyśrodkowego splotu ramiennego
Zawiera włókna z korzeni C8-Th1
Oba korzenie łączą się wytwarzając docelowy nerw pośrodkowy.
Nerw pośrodkowy powstaje ze zlania się korzenia bocznego (C5-C7) oraz korzenia przyśrodkowego (C8-Th1).
2. Przebieg
Wizualizację oraz opis przebiegu nerwu pośrodkowego znajdziesz poniżej.
2.1 W jamie pachowej
Korzenie nerwu pośrodkowego po odejściu od splotu ramiennego łączą się, tworząc jak gdyby widełki, obejmujące od przodu tętnicę pachową mniej więcej na wysokości dolnego brzegu m. piersiowego mniejszego.
2.2 Na ramieniu
Dalej już jako samodzielny nerw, przebiega w bruździe przyśrodkowej mięśnia dwugłowego ramienia. Początkowo znajduje się w niej bocznie od tętnicy ramiennej, następnie krzyżuje ją od przodu i kieruje się dalej ku dołowi po jej przyśrodkowej stronie.
2.3 W okolicy łokcia
Dalej, wraz z tętnicą ramienną, nerw pośrodkowy wchodzi do dołu łokciowego, przebiegając pod rozcięgnem m. dwugłowego ramienia.
2.4 Na przedramieniu
Następnie w górnej części przedramienia przechodzi między dwiema głowami mięśnia nawrotnego obłego, po czym kieruje się w głąb, pod łuk ścięgnisty utworzony przez przyczepy początkowe m. zginacza powierzchownego palców.
W dolnej części przedramienia nerw pośrodkowy leży bardziej powierzchownie między ścięgnem m. zginacza promieniowego nadgarstka a ścięgnem mięśnia dłoniowego długiego. Dalej przechodzi przez kanał nadgarstka (pod troczkiem zginaczy) na dłoń, dzieląc się na trzy gałęzie końcowe (nerwy dłoniowe wspólne palców).
3. Gałęzie nerwu
Nerw pośrodkowy na swym przebiegu oddaje następujące gałęzie:
Gałąź okostnowo-naczyniowa
Gałąź do stawu łokciowego
Gałęzie do grupy przedniej mięśni przedramienia (warstwy powierzchownej)
Gałęzie do grupy przedniej mięśni przedramienia (warstwy głębokiej)
Nerw międzykostny przedni przedramienia
Gałąź dłoniowa nerwu pośrodkowego
Gałęzie do mięśni kłębu kciuka
Nerwy dłoniowe wspólne palców (gałęzie końcowe)
3.1 Gałąź okostnowo-naczyniowa*
Gałąź okostnowo-naczyniowa biegnie wzdłuż tętnicy ramiennej, do której oddaje kilka drobnych gałązek, dalej natomiast wnika do otworu odżywczego kości ramiennej, którą zaopatruje.
- Tętnica ramienna
- Kość ramienna
3.2 Gałąź do stawu łokciowego
Gałąź do stawu łokciowego odchodzi od nerwu pośrodkowego nieco powyżej zgięcia łokciowego, a następnie kieruje się do stawu łokciowego unerwiając jego przednią ścianę.
Staw łokciowy
3.3 Gałęzie do grupy przedniej mięśni przedramienia (warstwy pow.)
Gałęzie do powierzchownej warstwy grupy przedniej mięśni przedramienia oddzielają się od nerwu pośrodkowego w okolicy dołu łokciowego między głowami m. nawrotnego obłego. Gałęzie te dochodzą do m. nawrotnego obłego, zginacza promieniowego nadgarstka, dłoniowego długiego oraz zginacza pow. palców.
Ostatni niewymieniony mięsień warstwy pow. grupy przedniej (m. zginacz łokciowy nadgarstka) unerwiony jest w całości przez n. łokciowy.
- Mięsień nawrotny obły
- Mięsień zginacz promieniowy nadgarstka
- Mięsień dłoniowy długi
- Mięsień zginacz powierzchowny palców
3.4 Gałęzie do grupy przedniej mięśni przedramienia (warstwy gł.)
Gałęzie do głębokiej warstwy grupy przedniej mięśni przedramienia oddzielają się bezpośrednio od n. pośrodkowego lub od jednej z jego gałęzi (nerwu międzykostnego przedniego przedramienia). Gałęzie te dochodzą do m. zginacza głębokiego palców (brzusiec dla palca II, 1/2 brzuśca dla palca III), zginacza długiego kciuka oraz nawrotnego czworobocznego.
- Mięsień zginacz głęboki palców
- brzusiec do palca II
- 1/2 brzuśca do palca III
- Mięsień zginacz długi kciuka
- Mięsień nawrotny czworoboczny
3.5 Nerw międzykostny przedni przedramienia
łac. - nervus interosseus antebrachii anterior
Nerw międzykostny przedni przedramienia oddziela się od nerwu pośrodkowego zazwyczaj po przejściu między głowami m. nawrotnego obłego. Dalej biegnie bocznie względem tętnicy międzykostnej przedniej, spoczywając na przedniej powierzchni błony międzykostnej przedramienia przykryty przez m. zginacz długi kciuka i zginacz głęboki palców.
W dolnej części przedramienia nerw ten wnika w m. nawrotny czworoboczny, gdzie oddaje gałęzie końcowe, które przechodzą na przednią powierzchnię stawów nadgarstka.
- Mięśnie gł. warstwy grupy przedniej mięśni przedramienia (wspólnie z poprzednią gałęzią)
- Stawy nadgarstka
3.6 Gałąź dłoniowa nerwu pośrodkowego
łac. - ramus palmaris nervi mediani
Gałąź dłoniowa najczęściej odchodzi od nerwu pośrodkowego w dolnej 1/3 przedramienia, jeszcze zanim ten wejdzie w kanał nadgarstka. Biegnie ona pomiędzy ścięgnem m. dłoniowego długiego a zginacza promieniowego nadgarstka, a następnie przebija powięź przedramienia nieco powyżej troczka zginaczy.
Po wejściu na dłoń, dzieli się na dwie gałęzie końcowe:
Gałąź boczną – która unerwia skórę kłębu kciuka
Gałąź przyśrodkową – która unerwia skórę dłoni
- Skórę dłoni
- Skórę kłębu kciuka
3.7 Gałęzie do mięśni kłębu kciuka
Gałęzie do mięśni kłębu kciuka odchodzą od nerwu pośrodkowego na dwa sposoby:
Bezpośrednio od nerwu pośrodkowego zanim ten przejdzie w gałęzie końcowe
Od jednej z jego gałęzi końcowych (nerwu dłoniowego wspólnego palca I)
Niezależnie od sposobu, gałęzie te dochodzą do mięśnia odwodziciela krótkiego kciuka, przeciwstawiacza kciuka oraz do głowy powierzchownej zginacza krótkiego kciuka.
Pozostałe mięśnie kłębu kciuka (przywodziciel kciuka, głowa gł. zginacza krótkiego kciuka) unerwione są w całości przez nerw łokciowy.
- Mięsień odwodziciel krótki kciuka
- Mięsień przeciwstawiacz kciuka
- Mięsień zginacz krótki kciuka (głowę powierzchowną)
3.8 Nerwy dłoniowe wspólne palców
łac. - nervi digitales palmares communes
Nerwy dłoniowe wspólne w liczbie trzech, stanowią gałęzie końcowe nerwu pośrodkowego. Wśród nich wyróżniamy:
Nerw dłoniowy wspólny palca I (nervus digitalis palmaris communis I)
Nerw dłoniowy wspólny palca II (nervus digitalis palmaris communis II)
Nerw dłoniowy wspólny palca III (nervus digitalis palmaris communis III)
Nerwy te biegną równolegle do ścięgien końcowych zginaczy długich palców (zginacz dł. kciuka, zginacz pow. i gł. palców) oddając po drodze gałęzie zaopatrujące skórę dłoni oraz I i II mięsień glistowaty.
- Skórę dłoni
- I i II mięsień glistowaty
Dalej, na wysokości stawów śródręczno-paliczkowych palców I-III, każdy nerw dłoniowy wspólny rozdziela się na nerwy dłoniowe właściwe (nervi digitales palmares proprii), które biegną do końca po promieniowej oraz łokciowej części palca. Nerwy te na swym przebiegu oddają następujące gałęzie:
na wysokości paliczka bliższego oddają – gałązkę łączącą (ramus communicans) z odpowiednim n. grzbietowym palca
Nie dochodząc do paliczka dalszego oddają:
Gałązki zaopatrujące pow. grzbietową paliczków środkowych i dalszych
Gałązki zaopatrujące opuszkę palca
- Skórę palców I-III oraz promieniową połowę palca IV po stronie dłoniowej
- Skórę paliczków środkowych i dalszych palców I-III oraz promieniowej połowy palca IV po stronie grzbietowej
3.8.1 Nerw dłoniowy wspólny palca I
Nerw dłoniowy wspólny palca I na wysokości stawu śródręczno-paliczkowego I oddaje 3 nerwy dłoniowe właściwe:
Nerw dłoniowy właściwy boczny kciuka
Nerw dłoniowy właściwy przyśrodkowy kciuka
Nerw dłoniowy właściwy boczny palca II
3.8.2 Nerw dłoniowy wspólny palca II
Nerw dłoniowy wspólny palca II na wysokości stawu śródręczno-paliczkowego II oddaje 2 nerwy dłoniowe właściwe:
Nerw dłoniowy właściwy przyśrodkowy palca II
Nerw dłoniowy właściwy boczny palca III
3.8.3 Nerw dłoniowy wspólny palca III
Nerw dłoniowy wspólny palca III na wysokości stawu śródręczno-paliczkowego III oddaje 2 nerwy dłoniowe właściwe:
Nerw dłoniowy właściwy przyśrodkowy palca III
Nerw dłoniowy właściwy boczny palca IV
4. Obszar unerwienia
Szczegółowe podsumowanie obszaru unerwianego przez nerw pośrodkowy i wszystkie jego gałęzie znajdziesz w poniższej tabelce.
(grupa przednia – 6,5/8)
- Mięsień nawrotny obły
- Mięsień zginacz promieniowy nadgarstka
- Mięsień dłoniowy długi
- Mięsień zginacz powierzchowny palców
- Mięsień zginacz głęboki palców
- brzusiec do palca II
- 1/2 brzuśca do palca III
- Mięsień zginacz długi kciuka
- Mięsień nawrotny czworoboczny
(kłębu kciuka – 2,5/4)
- Mięsień odwodziciel krótki kciuka
- Mięsień przeciwstawiacz kciuka
- Mięsień zginacz krótki kciuka (głowę powierzchowną)
(środkowe ręki – 0,5/2)
- Mięsień glistowaty I i II
Skórę promieniowej części ręki, a dokładniej:
- Po stronie dłoniowej: skórę palców I-III oraz promieniową połowę palca IV
- Po stronie grzbietowej: skórę paliczków dalszych I-III
- Staw łokciowy
- Stawy nadgarstka
5. Rozwiąż quizy!
Utrwal zdobytą wiedzę na temat nerwu pośrodkowego, rozwiązując poniższy quiz!
Nerw pośrodkowy – Podsumowanie
Twój najlepszy wynik: 0/48
Opracowano na podstawie
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, Tom V, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2022.